FAQ: UJAWNIJ WŁASNĄ STAWKĘ

1. Podstawa prawna – jawność wynagrodzeń z pieniędzy publicznych

Art. 61 Konstytucji RP gwarantuje każdemu prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej, w tym o wydatkowaniu środków publicznych. Jeżeli Twoje wynagrodzenie pochodzi – choćby częściowo – z budżetu państwa, samorządu czy dotacji publicznej, jego wysokość stanowi informację publiczną.

Uwaga: w odniesieniu do pracowników niepełniących funkcji publicznych część orzeczeń ogranicza ujawnianie imiennych kwot, ale nie dotyczy to sytuacji, gdy autor sam ujawnia własne honorarium.

2. Twoje prawo do ujawnienia własnej stawki

Masz pełne prawo mówić o swoim honorarium, jeśli pochodzi ze środków publicznych. To Twoje dane, więc RODO nie stoi na przeszkodzie – RODO chroni przed nadużyciami administratorów danych, a nie sytuacją, gdy decydujesz się ujawnić własne dane.

Nie grożą Ci żadne sankcje karne ani administracyjne za ujawnienie własnej stawki. Możesz bezpiecznie powiedzieć np.: „Za udział w festiwalu A, finansowanym przez miasto B, otrzymałem honorarium w wysokości C zł brutto”.

3. Co z NDA i „zastrzeżeniem poufności”?.

Klauzule poufności w umowach z instytucjami kultury są częste, ale nie mogą wyłączyć konstytucyjnej zasady jawności wydatkowania środków publicznych. Co do zasady ujawnienie własnej stawki nie powinno rodzić skutecznych roszczeń wobec Ciebie.

W praktyce instytucje czasem próbują wysyłać wezwania lub straszyć karą umowną. Część NDA zawiera kary umowne – nawet jeśli byłyby nieskuteczne wobec ujawnienia Twojej stawki z pieniędzy publicznych, instytucje mogą próbować szafować nimi jako straszakami w korespondencji. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie carve-outu, zapisu w umowie, że poufność nie obejmuje informacji o Twojej stawce brutto.

NDA pozostaje skuteczne w odniesieniu do innych informacji, np. koncepcji artystycznych czy danych osób trzecich.

Wzór klauzuli carve-out
„Postanowienia o poufności nie obejmują prawa Wykonawcy do podania do publicznej wiadomości informacji o fakcie zawarcia niniejszej umowy, nazwie Zamawiającego, rodzaju świadczenia oraz wysokości wynagrodzenia brutto przysługującego Wykonawcy. Ujawnienie tych informacji nie stanowi naruszenia poufności”.

4. Wydarzenie „częściowo” publiczne – czy to coś zmienia?

Jeżeli umowę zawarłeś z jednostką sektora finansów publicznych (np. teatrem miejskim, biblioteką, instytucją kultury), Twoje honorarium jest informacją publiczną, niezależnie od proporcji źródeł finansowania (dotacje, sponsorzy, bilety).

Jeżeli natomiast zawarłeś umowę z fundacją, stowarzyszeniem lub spółką realizującą festiwal z dotacji, Twoje prawo do ujawnienia własnej stawki pozostaje niezmienne (to Twoje dane).

Na marginesie obowiązek udostępnienia przez NGO informacji na wniosek obywatela jest w orzecznictwie różnie oceniany. Część sądów ogranicza jawność do informacji o dotacji i rozliczeniu zadania (np. WSA Warszawa, II SAB/Wa 47/17 nakazał fundacji ujawnić sposób wydatkowania dotacji), ale są też wyroki NSA (np. I OSK 2006/14), które przyjęły podejście bardziej restrykcyjne i odmawiały pełnej jawności działań NGO. To nie wpływa na Twoje prawo do mówienia o sobie, ale tłumaczy rozbieżne praktyki.

Art. 29a to sektorowy wyjątek, z którego instytucje kultury czasem korzystają, by odmówić ujawnienia honorarium (tutaj piszemy o tym więcej). Działa on tylko, gdy łącznie:

a) umowa jest zawarta poza reżimem PZP,

b) wykonawca zastrzegł poufność.

Przepis ten nie wyłącza stosowania UDIP wobec instytucji kultury w całości – tworzy wąski wyjątek, z którego w praktyce instytucje korzystają często szerzej, niż powinny. Nawet jeśli instytucja powoła się na art. 29a, nie odbiera Ci to prawa do mówienia o sobie – to dotyczy tylko jej obowiązku wobec wnioskujących.

5. Co dokładnie możesz ujawnić?

• Możesz ujawnić nazwę instytucji, rodzaj umowy, wysokość swojego wynagrodzenia brutto.
• Nie ujawniaj adresu, PESEL, numeru konta.
• Nie publikuj skanów całych umów – ogranicz się do podania kwoty i nazwy instytucji.
• Nie ujawniaj wynagrodzeń innych osób – do tego służy tryb informacji publicznej.

6. Procedura bezpiecznego ujawnienia

1. Sprawdź źródło finansowania (opis zadania, stopki, umowa dotacji).
2. Sprawdź, czy masz NDA – jeśli tak, zwróć uwagę na carve-out lub wyślij krótkie powiadomienie mailowe.
3. Ujawnij tylko swoje dane: nazwa podmiotu + rodzaj umowy + kwota brutto.
4. Nie publikuj skanów z danymi wrażliwymi.
5. Zachowaj neutralny ton komunikacji.
6. Zarchiwizuj kopię umowy i korespondencji – w razie sporu to Twój dowód działania w dobrej wierze.

7. Szablon odpowiedzi na wezwanie „prosimy usunąć stawkę”

Dzień dobry,

informacja o moim honorarium dotyczy wydatkowania środków publicznych, co podlega zasadzie jawności (art. 61 Konstytucji RP i ustawa o dostępie do informacji publicznej).

Ujawniłem wyłącznie własną stawkę brutto oraz nazwę podmiotu, bez danych wrażliwych i bez informacji o osobach trzecich.

Klauzule poufności nie mogą wyłączyć jawności finansów publicznych; niemniej gdyby mieli Państwo uwagi co do formy publikacji, proszę o wskazanie, co konkretnie budzi zastrzeżenia.

Z szacunkiem
[Imię i nazwisko]

8. Kontekst europejski

Od 2026 r. Polska będzie musiała wdrożyć dyrektywę UE 2023/970 o przejrzystości wynagrodzeń. Dyrektywa wzmacnia prawo pracowników do ujawniania własnych płac i zakazuje stosowania klauzul poufności, które kneblowałyby informowanie o wynagrodzeniu. Od tego momentu pracodawcy wprost nie będą mogli zakazywać pracownikom mówienia o własnych pensjach. Oznacza to, że praktyka w UE idzie jednoznacznie w stronę wspierania jawności indywidualnych stawek.

9. Podsumowanie

Masz pełne prawo publicznie ujawniać swoje honorarium z pieniędzy publicznych. To zgodne z Konstytucją, ustawami i orzecznictwem. Klauzule NDA nie mogą tego ograniczać, a ewentualne ryzyko sporu minimalizujesz, wprowadzając carve-out lub uzyskując pisemne potwierdzenie od instytucji.

Uwaga praktyczna: jeżeli w Twojej umowie jest ogólna klauzula poufności bez wyłączenia dla stawek, rozważ poproszenie instytucji o krótkie potwierdzenie mailowe, że ujawnienie wyłącznie własnego honorarium brutto nie jest naruszeniem umowy. Ujawnienie stawki nie oznacza ujawnienia treści utworu, koncepcji artystycznej ani danych innych osób – te nadal mogą podlegać poufności.

Jeżeli instytucja mimo to kieruje do Ciebie roszczenia, możesz powołać się na art. 58 k.c. (nieważność sprzecznej z ustawą klauzuli) oraz art. 61 Konstytucji RP.

Źródła i odniesienia

• Konstytucja RP, art. 61
• Ustawa o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198 ze zm.)
• Kodeks cywilny, art. 58 i 353
• Wyrok NSA z 2011 r., I OSK 1030/11
• Wyrok WSA w Warszawie z 2016 r., II SA/Wa 1524/15
• Wyrok NSA z 12.05.2021 r., III OSK 930/21 (sprawa Watchdog vs MKiDN)
• WSA Warszawa, II SAB/Wa 47/17 (jawność wydatkowania dotacji przez NGO)
• NSA z 2016 r., I OSK 2006/14 (ograniczenie jawności NGO)
• Stanowisko Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska (2017, 2021)
• Rekomendacje RPO i orzecznictwo nt. jawności wynagrodzeń pracowników niepełniących funkcji publicznych
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 w sprawie przejrzystości wynagrodzeń

Stan prawny: październik 2025 r.